Kawa grzybowa a odporność: immunomodulacja to nie wzmacnianie

Beta-glukany działają immunomodulująco, czyli modulują odpowiedź układu odpornościowego w obie strony, a nie po prostu ją wzmacniają. To rozróżnienie ma konsekwencje praktyczne: osoby po przeszczepie i przyjmujące leki immunosupresyjne powinny skonsultować picie kawy grzybowej z lekarzem. Dawki wyrażonej w beta-glukanach nie ustalono.

Co znaczy immunomodulacja

Beta-glukany z grzybów są rozpoznawane przez receptory na komórkach odpornościowych. Po rozpoznaniu komórki zmieniają aktywność, a kierunek tej zmiany zależy od stanu całego układu. W jednych warunkach odpowiedź może się nasilać, w innych wyciszać.

Dlatego hasło „wzmacnia odporność” jest uproszczeniem. U osoby zdrowej może nie mieć większego znaczenia, ale u kogoś, czyje leczenie polega na celowym wyciszeniu układu odpornościowego, każda substancja wpływająca na ten układ wymaga rozmowy z lekarzem. Jedyne badanie z naszego zestawienia, które mierzyło parametry odpornościowe, dotyczyło 2000 mg suchego ekstraktu reishi dziennie przez 8 tygodni u starszych kobiet i opisało zmianę reakcji limfocytów T w kierunku określonym przez autorów jako przeciwzapalny.

Ile beta-glukanów jest w kawach

Procent beta-glukanów podaje jedna marka z 10, Clearly: od 31 do 53 procent zależnie od gatunku, przy 500 mg ekstraktu każdego gatunku w porcji. Daje to od 155 do 265 mg beta-glukanów na gatunek. Dwie marki podają procent polisacharydów, czyli miary szerszej, a siedem nie podaje żadnej z tych liczb.

Procentu polisacharydów nie można porównywać z procentem beta-glukanów, bo polisacharydy obejmują też skrobię i inne związki. Stan deklaracji: wrzesień 2026 r.

Czego nie zbadano

Nie ma badań, które mierzyłyby wpływ na odporność po podaniu określonej dawki beta-glukanów z kawy grzybowej. Badania nad grzybami podają masę całego ekstraktu, a nie frakcji aktywnej, więc nawet przy Clearly nie da się powiedzieć, czy 155 do 265 mg beta-glukanów to dużo, czy mało.

Żadne badanie z naszego zestawienia nie liczyło też zachorowań na infekcje. Brak takich badań nie dowodzi, że efektu nie ma. Oznacza, że nie da się go dziś potwierdzić ani przypisać konkretnej dawce.

Kto powinien uważać

Osoby po przeszczepie narządu albo szpiku, przyjmujące leki immunosupresyjne, z chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba Hashimoto, oraz w trakcie leczenia onkologicznego. W każdej z tych sytuacji decyzję o regularnym piciu kawy grzybowej podejmuje lekarz prowadzący.

Nie jest to zakaz, tylko informacja, że beta-glukany wpływają na układ, który w tych chorobach jest leczony. Osobno warto pamiętać o kofeinie, której w kawach grzybowych jest do 120 mg na porcję.

Na co jeszcze ma pomagać kawa grzybowa?

Odporność to jedna z czterech obietnic kategorii, obok koncentracji, stresu i wydolności. Zestawienie wszystkich z dawkami z badań: na co pomaga kawa grzybowa.

Najczęstsze pytania

Czy warto pić kawę grzybową zimą dla odporności?

Nie ma badań, które pokazywałyby mniej infekcji u osób pijących kawę grzybową zimą. W UE nie ma też dopuszczonego oświadczenia o odporności dla beta-glukanów z grzybów. Nie warto opierać na tym decyzji.

Czy kawa grzybowa pomaga przy przeziębieniu?

Nie ma badań, które by to pokazały. Przy przeziębieniu nie zastępuje odpoczynku ani leczenia zaleconego przez lekarza. Kofeina w niej zawarta może za to utrudniać sen, który przy infekcji jest potrzebny.

Czy beta-glukany działają u wszystkich tak samo?

Nie wiadomo. Działanie immunomodulujące zależy od stanu układu odpornościowego, a badania obejmowały od 30 do 78 osób z konkretnych grup. Wyników nie da się przenieść na całą populację.

Źródła

• Iser-Bem P.N. i wsp., British Journal of Nutrition 2024. PMID 38800991
• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych.